อีกประเด็นน่าสนใจ! AIGW 2026 เปิดมุมมอง AI กับเด็ก ใช้งานได้ปลอดภัยหรือไม่?

AIGW 2026 เปิด Session ประเมินผลกระทบของ AI ต่อเด็กมองความเสี่ยงได้รอบด้าน ผ่านกรอบ 5Cs

ผู้สื่อข่าวโตโจ้นิสส์รายงานว่า ที่งาน AI Governance Week 2026 (AIGW 2026) ระหว่างวันที่ 29 มิถุนายน – 3 กรกฎาคม 2569 ณ กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด “Connecting the Right Dots: From Global AI Principles to Real-World Practice” เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และแนวทางการขับเคลื่อน AI Governance จากผู้กำหนดนโยบาย องค์กรระหว่างประเทศ ผู้เชี่ยวชาญ และบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำจากทั่วโลก เร่งเชื่อมโยงหลักการกำกับดูแล AI ระดับโลกสู่การปฏิบัติจริง ดันไทยพร้อมสู่ศูนย์กลางด้าน AI ของภูมิภาค

Children Are Not Small Adults
การกำกับดูแล AI จึงต้องมองเด็กอย่างเข้าใจ ในฐานะผู้มีสิทธิ มีความต้องการเฉพาะ มีความเปราะบาง และอาจได้รับผลกระทบจาก AI มากกว่าผู้ใหญ่

ไฮไลท์สำคัญจาก Session
“AI Ethics Impact Assessment for Children: Safeguarding the Next Generation”
โดย Mr. Muhammad Rafiq Khan, Chief, Child Protection, UNICEF

เมื่อ AI เข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของเด็กมากขึ้น ทั้งผ่านแพลตฟอร์มการเรียนรู้ เกม โซเชียลมีเดีย ระบบแนะนำคอนเทนต์ Chatbot และบริการดิจิทัลต่าง ๆ เด็กจึงไม่ใช่แค่ “ผู้ใช้งาน” เทคโนโลยี แต่เป็นผู้ที่อาจถูกเก็บข้อมูล ถูกวิเคราะห์พฤติกรรม ถูกชักจูงด้วยระบบอัลกอริทึม และได้รับผลกระทบจากการตัดสินใจหรือการแนะนำของ AI โดยตรง

Session นี้ชี้ให้เห็นว่า การกำกับดูแล AI สำหรับเด็กไม่สามารถใช้มุมมองเดียวกับผู้ใหญ่ได้ เพราะเด็กยังอยู่ระหว่างการพัฒนาทั้งด้านอารมณ์ ความคิด สังคม และร่างกาย จึงอาจยังไม่สามารถเข้าใจความเสี่ยงที่ซับซ้อน เช่น การเก็บและใช้ข้อมูลส่วนบุคคล การทำโปรไฟล์ การโน้มน้าวพฤติกรรม การให้ความยินยอม หรือผลกระทบระยะยาวจากร่องรอยดิจิทัลได้อย่างครบถ้วน

ดังนั้น AI ที่อาจถูกใช้โดยเด็ก ส่งผลต่อเด็ก ประมวลผลข้อมูลของเด็ก หรือมีอิทธิพลต่อโอกาสของเด็ก ไม่ควรถูกประเมินเพียงว่า “ทำงานได้ดีหรือไม่” แต่ต้องถามให้ลึกกว่านั้นว่า ระบบนี้ปลอดภัยสำหรับเด็กจริงหรือไม่ เคารพสิทธิของเด็กหรือไม่ และมีมาตรการป้องกันความเสี่ยงก่อนนำไปใช้จริงหรือไม่

หนึ่งในกรอบสำคัญที่ Session นี้หยิบยกขึ้นมา คือ OECD Child Risk Taxonomy and AI Impact Assessments ซึ่งช่วยให้การประเมินผลกระทบของ AI ต่อเด็กมองความเสี่ยงได้รอบด้าน ผ่านกรอบ 5Cs ได้แก่

👉Content – ความเสี่ยงจากเนื้อหาที่เป็นอันตราย หรือเนื้อหาที่ AI สร้างขึ้นและไม่เหมาะสมกับเด็ก
👉Contact – ความเสี่ยงจากการติดต่อหรือปฏิสัมพันธ์ เช่น AI Chatbot ที่อาจจำลองความสัมพันธ์และสร้างความผูกพันกับเด็ก
👉Conduct – ความเสี่ยงด้านพฤติกรรม เช่น การกลั่นแกล้ง การชักจูง การบิดเบือน หรือการกระตุ้นพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย
👉Contract – ความเสี่ยงจากการใช้ข้อมูล เงื่อนไขบริการ ความเป็นส่วนตัว และการแสวงหาประโยชน์จากข้อมูลเด็ก
👉Cross-cutting – ความเสี่ยงเชิงระบบที่อาจแทรกอยู่ในทุกมิติของ AI เช่น อคติ การเลือกปฏิบัติ ความเหลื่อมล้ำ และผลกระทบเชิงระบบ

หัวใจสำคัญคือ AI อาจเป็น “ตัวขยายความเสี่ยง” ต่อเด็กในทุกมิติของ 5Cs
เพราะ AI สามารถสร้างเนื้อหาได้ในวงกว้าง ทำให้ปฏิสัมพันธ์กับระบบดูสมจริงมากขึ้น แนะนำหรือผลักดันพฤติกรรมบางอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลเด็กอย่างละเอียด และอาจทำให้อคติหรือการเลือกปฏิบัติส่งผลต่อเด็กได้โดยไม่รู้ตัว

ด้วยเหตุนี้ AI Ethics Impact Assessment สำหรับเด็ก จึงไม่ใช่เพียงขั้นตอนเสริม แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการเปลี่ยน AI Governance จากหลักการไปสู่การป้องกันความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจริง โดยต้องประเมินตั้งแต่ก่อนนำระบบไปใช้ว่า เด็กกลุ่มใดจะได้รับผลกระทบ ความเสี่ยงใดอาจเกิดขึ้น ความรุนแรงของผลกระทบเป็นอย่างไร มีมาตรการคุ้มครองเพียงพอหรือไม่ และจะติดตามความเสี่ยงหลังการใช้งานอย่างไร

การคุ้มครองเด็กในยุค AI จึงไม่ใช่หน้าที่ของบริษัทเทคโนโลยีหรือหน่วยงานกำกับดูแล
แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทั้งระบบนิเวศ ตั้งแต่ผู้พัฒนาเทคโนโลยี องค์กร โรงเรียน ครู ผู้ปกครอง ผู้กำหนดนโยบาย ไปจนถึงสังคมโดยรวม เพราะผู้ใหญ่ไม่สามารถปกป้องเด็กจากความเสี่ยงของ AI ได้ หากยังไม่เข้าใจว่า AI ทำงานและส่งผลต่อเด็กอย่างไร

สำหรับประเทศไทย ประเด็นนี้สะท้อนโอกาสสำคัญในการบูรณาการมุมมองด้านสิทธิเด็กเข้าสู่กรอบ AI Governance, AI Ethics Impact Assessment, EIA Playbook และ Toolkits เพื่อให้ระบบ AI ที่เกี่ยวข้องกับเด็กมีการออกแบบที่ปลอดภัย เหมาะสมกับวัย คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล มีความโปร่งใส มีมนุษย์กำกับดูแล และมีการติดตามผลหลังการใช้งานจริง

เพราะ AI ที่ไม่ปลอดภัยสำหรับเด็ก ยังไม่อาจเรียกได้ว่าเป็น AI ที่น่าเชื่อถือ
และธรรมาภิบาล AI ที่แท้จริง ไม่ได้พิสูจน์ด้วยหลักการเท่านั้น แต่พิสูจน์ได้จากความสามารถในการปกป้องผู้ที่เปราะบางที่สุด

ติดตามไฮไลท์และความเคลื่อนไหวเพิ่มเติมจาก AI Governance Week 2026 (AIGW 2026) ได้ที่ ETDA Thailand

#เพื่อไม่พลาดข่าวสารดีๆ อย่าลืมกดติดตามพวกเรา TOJO NEWS